Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nakłada na pracodawców obowiązek zatrudniania określonej liczby osób niepełnosprawnych. Jeśli firma ich nie zatrudnia płaci swego rodzaju karę - odprowadza ustaloną kwotę na rzecz Funduszu. Zebrane w ten sposób środki przeznaczane są głownie na dofinansowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ale także na inne formy rehabilitacji.

Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Przykład:

Zatrudniamy 100 pracowników i żaden nie jest osobą niepełnosprawną. 6% ze 100 pełnych etatów daje 6 etatów, na których powinni pracować niepełnosprawni. Ponieważ nie zatrudniamy żadnego, płacimy „karę". Kwota, jaką płacimy od każdego nieobsadzonego niepełnosprawnym etatu, to iloczyn przeciętnego wynagrodzenia oraz ustawowego wskaźnika wynoszącego 40,65%. Przeciętne wynagrodzenie za IV kwartał 2008 r. to 3.096,55 zł x 40,65% daje 1258,74 zł. Mnożąc to przez liczbę nieobsadzonych etatów otrzymujemy kwotę 7552,49 zł. Pracodawca zatrudniający 100 osób, gdy nie ma wśród nich niepełnosprawnych, wpłaci do PFRON 7552,49 zł miesięcznie.

Uprawnienia i korzyści z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych.

System zatrudniania osób niepełnosprawnych w Polsce oparty jest na nałożeniu na pracodawców obowiązku zatrudniania tych osób z jednoczesnym obowiązkiem wpłacania określonych kwot na PFRON w razie niezatrudniania ich. Z drugiej strony oferowane są finansowe zachęty dla pracodawców.

Podstawowe korzyści z zatrudniania osób niepełnosprawnych to możliwość:

1) dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych
2) zwrotu kosztów przystosowania stanowiska pracy
3) zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy
4) zwrotu kosztów szkolenia niepełnosprawnego pracownika

Pracodawca, który zatrudni osoby niepełnosprawne zyska więc wielokrotnie: po pierwsze nie będzie musiał wpłacać określonych kwot na PFRON, po drugie może skorzystać z form dofinansowania do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, i po trzecie uzyska pozytywny wizerunek - przedsiębiorcy, który łączy osiąganie zysku z wrażliwością społeczną.

Wysokość dofinansowania a stopień niepełnosprawności.

Pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne ze schorzeniami szczególnymi (choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe, epilepsja, osoby niewidome), przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do ich wynagrodzeń wypłacane w maksymalnej wysokości:
1. 90% z 200% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności (2296,80 zł)
2. 90% z 180% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (2067,12 zł)
3. 90% z 100% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności (1148,40 zł)
Mówiąc o najniższym wynagrodzeniu bierzemy pod uwagę dane według stanu na miesiąc styczeń danego roku (czyli na 2009 rok - 1276 zł).

Kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć kwoty:
75 % faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy dla pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą
90 % faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy dla pozostałych pracodawców (ZPCH, fundacje i stowarzyszenia pod warunkiem że nie są one utrzymywane ze środków publicznych)

Pracodawca, zamierzający ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika powinien zgłosić się do odpowiedniego dla siebie oddziału Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 

Żeby określić wysokość takiego dofinansowania należy porównać trzy kwoty:
A koszt zatrudnienia;
B limit kosztów zatrudnienia ( dla pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą 75%);
C wysokość dofinansowania w zależności od stopnia niepełnosprawności, i wybrać najniższą.

Przykład:

Pracodawca który zamierza zatrudnić pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z upośledzeniem umysłowym (schorzenie specjalne) jeśli zaoferuje pracownikowi wynagrodzenie w wysokości 1276 zł brutto koszt jego zatrudnienia wyniesie 1512,19 zł (kwota A), limit kosztów zatrudnienia to 75% tej kwoty, czyli 1134,14 zł (kwota B), natomiast maksymalna wysokość dofinansowania w przypadku osoby o takim rodzaju niepełnosprawności to 2067, 12 zł (kwota C).
Wysokość dofinansowania określa się na podstawie najniższej z kwot, czyli 1134,14 zł.

Od 2010 roku nastąpi korzystna zmiana dla Pracodawców z otwartego rynku korzystających z dofinansowań do wynagrodzeń dla niepełnosprawnych pracowników - otrzymają oni dofinansowanie w takiej wysokości w jakiej obecnie otrzymują je Zakłady Pracy Chronionej.

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /tekst: Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 z późn. zm./

Informacje na temat pozostałych korzyści z tytułu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (np. zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy), warunków udzielania pomocy i wskazówek związanych z ubieganiem się o dofinansowania można uzyskać na stronie www.sprawnizawodowo.pl oraz pod numerem infolinii PFRON O 801 233 554.