Działalność gospodarcza na Litwie

Inwestorzy z Unii Europejskiej mogą podejmować działalność gospodarczą na Litwie na takich samych zasadach jak Litwini. Dodatkową zachętą jest brak ograniczeń w transferze zysku z tytułu inwestycji zagranicznych dokonywanych w tym kraju.
Obywatele krajów członkowskich Unii Europejskiej mogą bez przeszkód prowadzić działalność gospodarczą w Republice Litewskiej. Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej może nastąpić poprzez zarejestrowanie nowej działalności lub poprzez nabycie udziałów w firmach już istniejących. Warunkiem rejestracji przedsiębiorstwa jest posiadanie lokalu na terenie Litwy. Przedsiębiorcy zagraniczni mogą również utworzyć delegaturę posiadającą osobowość prawna lub otworzyć przedstawicielstwo nieposiadające osobowości prawnej.

 

Formy organizacyjno - prawne przedsiębiorstw

W Republice Litewskiej funkcjonują przedsiębiorstwa o następujących formach prawnych:
- spółki akcyjne (akcie bendrove),
- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (updaroji akcie bendrove),
- przedsiębiorstwa państwowe,
- przedsiębiorstwa samorządowe,
- spółdzielnie (kooperatine bendrove,
- spółki rolnicze (pemes ukio bendrove),
- spółki jawne (tikorji udine bendrija),
- spółki komandytowe (komanditine udine bendrija),
- spółki cywilne ,
- europejskie grupy interesów gospodarczych

Najczęściej wybieranymi formami działalności przez inwestujących są spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne oraz filie i przedstawicielstwa.

a) Spółka z.o.o.
Na Litwie mamy dwa rodzaje spółek z.o.o.: typu otwartego oraz zamkniętego, obie posiadają osobowość prawną. Powstają w chwili podpisania umowy spółki. Ich odpowiedzialność za zobowiązania spółki ogranicza się do wysokości wkładów wniesionych na pokrycie kapitału założycielskiego. Minimalny kapitał założycielski spółki akcyjnej typu otwartego (AB) wynosi 150 tys. litów (ok. 43,5 tys. euro). Dla spółki akcyjnej typu zamkniętego (UAB) jest to 10 tys. litów (ok. 2,9 tys. euro), z czego 10 tys. litów trzeba wpłacić w gotówce. Spółka UAB nie może mieć więcej niż 250 udziałowców, jednak spółki akcyjne obu typów mogą mieć tylko jednego udziałowca.

b) Indywidualna działalność gospodarcza.
Prowadzona jest przez jedną osobę fizyczną. Właściciel firmy ponosi pełną odpowiedzialność za jej zobowiązania i odpowiada całym swoim majątkiem. Nazwa takiego przedsiębiorstwa musi zawierać imię i nazwisko właściciela.

c) Spółka jawna
Spółka jawna (TŪB) nie jest osobą prawną. Powstaje na mocy umowy zawartej między kilkoma osobami fizycznymi bądź prawnymi. Jej współwłaściciele odpowiadają solidarnie za wszelkie zobowiązania wynikające z działalności gospodarczej podejmowanej w ramach spółki. Jeżeli jej kapitał nie wystarcza na pokrycie zobowiązań, współwłaściciele odpowiadają za nie solidarnie własnym majątkiem.

d) Spółka komandytowa
Spółka komandytowa (KŪB) także powstaje na mocy umowy oraz jest podmiotem gospodarczym,
w którego skład wchodzi jeden lub większa liczba komplementariuszy oraz jeden lub kilku komandytariuszy. Komplementariusze ponoszą pełną odpowiedzialność za zobowiązania firmy, natomiast komandytariusze odpowiadają za nie jedynie do wysokości kapitałów wniesionych do spółki. Komplementariusz jest współudziałowcem czynnym i ma prawo do działania w imieniu spółki. Natomiast komandytariusz to udziałowiec bierny, który na bieżąco nie działa, a jedynie służy spółce swoim kapitałem, odnosząc z tego tytułu odpowiednie korzyści finansowe: zysk w postaci dywidendy.

e) Spółdzielnia
Spółdzielnia (kooperatyvas) jest podmiotem o zmiennym składzie i kapitale również posiadający własną osobowość prawną. Tworzona jest przez grupę osób fizycznych lub osób fizycznych
i prawnych. Ich celem jest realizacja wspólnych celów gospodarczych.

Zagraniczne przedsiębiorstwa mogą również utworzyć swoje przedstawicielstwo z siedzibą na Litwie. Nie może ono jednak prowadzić działalności gospodarczej. Nie ma też odrębnej osobowości prawnej. Przedstawicielstwo może jedynie zawierać kontrakty w imieniu zagranicznej spółki matki, i to wyłącznie w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa. Za zobowiązania przedstawicielstwa odpowiada całym swoim majątkiem przedsiębiorstwo zagraniczne. Bieżącą działalność przedstawicielstwa organizuje i realizuje jego kierownik, który prawo jego reprezentowania
w kontaktach z osobami trzecimi otrzymuje po zarejestrowaniu przedstawicielstwa. Udzielone kierownikowi pełnomocnictwa nie mogą być sprzeczne z ustawodawstwem litewskim.

 

Rejestracja firmy na Litwie

Polskie firmy na Litwie to przede wszystkim przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją i handlem materiałami budowlanymi, chemicznymi, tworzywami sztucznymi, a także niewielkie zakłady rolno-spożywcze. Ich właściciele decydują się na działalność właśnie tu, ponieważ daje to większe szanse eksportu na chłonny rynek rosyjski. Aby zwiększyć szanse prowadzenia działalności gospodarczej proponowane jest stworzenie biznesplanu. Ułatwi on planowanie konkretnych działań firmy i będzie stanowić podstawę dla podejmowanych decyzji. Ponadto zmniejszy on ryzyko nieprzewidzianych sytuacji. Oprócz tego jest on dokumentem wymaganym np. przy staraniach o kredyt lub przy zawieraniu współpracy z innymi firmami. Właściwy plan biznesowy powinien zawierać następujące informacje:

- specyfikacja odbiorcy;
- specyfikacja klienta;
- planowane wyniki finansowe;
- typ oferowanego produktu lub usługi;
- przewidywalne koszty;
- stwierdzenie, czy dany plan wymaga uruchomienia nowej działalności gospodarczej;
- strategia marketingowa.

Informacje te pozwolą dobrze przygotować się do działania. Prawidłowo przygotowany plan biznesowy będzie podstawą korygowania założeń i podejmowania dalszych decyzji. Osoby, które prowadzą działalność gospodarczą na Litwie i zamierzają przebywać w tym kraju dłużej niż 3 miesiące, powinny uzyskać pozwolenie na pobyt czasowy. Dotyczy to zarówno zakładających własne przedsiębiorstwa, jak i świadczących dowolne usługi. Jeżeli ktoś już od pewnego czasu przebywa legalnie na Litwie lub zamierza przebywać dłużej niż 3 miesiące powinien złożyć wnioski o zezwolenie w Urzędzie Migracji według miejsca zamieszkania. Do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć następujące dokumenty:

- odpis z rejestru przedsiębiorstw;
- dokument tożsamości,
- odpis dyplomu przetłumaczony na język litewski, potwierdzający kwalifikacje osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia.

Wspólnikami w spółce cywilnej mogą być osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Rzeczą bardzo istotną jest umowa spółki, gdyż w niej reguluje się wszystkie kwestie związane z wewnętrznymi relacjami między wspólnikami. W umowie spółki należy ustalić m.in. (1) zasady zarządzania firmą, (2) zasady podziału zysku oraz pokrywania strat przez wspólników, (3) wysokość wkładu poszczególnych wspólników, (4) czy wspólnicy mogą wykluczyć wspólnika ze spółki i w jakich okolicznościach oraz (5) inne ustalenia. W przypadku niesprecyzowania tych kwestii w umowie, zastosowanie będą miały zasady ogólne (wynikające z ustawodawstwa) obowiązującego na Litwie, bądź Polsce, jeżeli spółka jest zarejestrowana w Polsce. Najbardziej popularną formą działalności jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (UAB). Podstawowe etapy założenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są następujące:

1. Dokumenty założenia spółki: statut (3 podpisane kopie), postanowienie założyciela (3 podpisane kopie), akt założycielski (5 podpisanych kopii).
2. W wypadku istnienia organów samorządzących - protokół z posiedzenia rady zarządu spółki.
3. Oświadczenie jednego z litewskich banków o założeniu konta depozytowanego oraz potwierdzenie wpłaty kapitału założycielskiego spółki.
4. Dokumentacja notarialna: potwierdzenia dokumentów założenia spółki, wypełnienie formularzu JAR PP.
5. Wypis z Rejestru osoby prawnej w Rejestrze Osób Prawnych (przedstawiamy dwie kopie statutu i inne dokumenty).

Wszystkie dokumenty wydane i notarialnie potwierdzone za granicą powinny być przetłumaczone na język litewski, potwierdzone podpisem i pieczęcią tłumacza biura tłumaczeń lub notariusza - najlepiej działającego na Litwie.
Zapłata za potwierdzenie dokumentów założycielskich spółki oraz opłaty skarbowe za jej rejestrację na Litwie:

• wpisanie nazwy spółki do rejestru firm - 30 litów;
• rejestracja spółki w rejestrze podmiotów gospodarczych - od 91 do 200 Lt, w zależności od formy działalności spółki;
• potwierdzenie przez notariusza umowy założycielskiej spółki - od 100 do 300 litów;
• potwierdzenie pozostałych dokumentów założycielskich spółki - 350 litów;
• potwierdzenie przez notariusza dodatkowych odpisów, sprawdzanie danych z rejestrami itp. - ok. 100 litów;
• wykonanie pieczęci spółki - od 50 do 100 litów;
• potwierdzenie tłumaczenia dokumentu - 10 litów za 1 str. tekstu.

 

System podatkowy

System podatkowy Republiki Litewskiej obejmuje podatki bezpośrednie i pośrednie, regulowane oddzielnymi ustawami, które obowiązują również zagraniczne podmioty gospodarcze działające na terenie Litwy.
Na Litwie obecnie mamy do czynienia z: podatkiem dochodowym od osób fizycznych, podatkiem od zysku podmiotów gospodarczych, podatek od wartości dodanej (VAT), podatek akcyzowy, podatek drogowy, podatek od nieruchomości, podatek od gruntów, podatek od spadków, podatek od darowizn.

a) Podatek dochodowy od osób fizycznych.
Stawka: 21 % (Od 1 stycznia 2009 r.) - z tego 6% obowiązkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne (wpłacane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (lit. SODRA). Pozostałe 15% wpłaca się do Inspekcji Podatkowej (Valstybinė mokesčių inspekcija). Stawka stosuje się od dochodów miesięcznych, pomniejszonych o nieopodatkowane minimum w wysokości 290 LTL. Od 1 lipca 2006 roku stawka zmniejszyła się z 33% do 27 %, od 1 stycznia 2008 roku wynosiła 24 %, a od 1 stycznia 2009 - 21% Podmioty fizyczne, prowadzące działalność indywidualną płacą 15 % od wypracowanego zysku. Adwokaci, notariusze, są zaliczani do podmiotów fizycznych, dlatego też płacą 15 % od przychodów. Honoraria opodatkowane są w wysokości 21 %. Każdy podatnik może przeznaczyć do 2 % swego podatku na cele dobroczynne ze wskazaniem adresata.

b) Podatek od zysku podmiotów gospodarczych
Podatek od zysku podmiotów gospodarczych regulowany jest przez Ustawę o Podatku od Zysku (Pelno mokesčio įstatymas) z dn. 20 grudnia 2001 roku Nr IX-675 Valstybės ņinios 2001 Nr 110-3992, z późn. zmianami. Nowelizacji Ustawy dokonano 18 grudnia 2008 roku (Nr. XI-74), (Valstybės Ņin., 2008, Nr. 47-1748) Jeżeli roczny przychód nie przekracza 100 tys. LTL, podatek płaci się raz do roku. W innych przypadkach podatek płaci się kwartalnie na zasadzie przedpłaty.
Stawka podatku od zysku podmiotów gospodarczych wynosi 20%.
Stawka ulgowa 13 % dla małych przedsiębiorstw (zatrudniających do 10 osób i mających obrót roczny do 500 000 LTL). Stawka wynosi 13% oraz jest stosowana tzw. „ulga amortyzacyjna", polegająca na możliwości zaliczenia inwestycji od razu w koszty. Dla szeregu dóbr produkcyjnych może być stosowana przyśpieszona amortyzacja. Stawką ulgową 10 % opodatkowane są przychody podmiotów zagranicznych, uzyskane na terytorium Republiki Litewskiej, jeżeli takie przychody podmiot otrzymuje nie poprzez swoją stałą siedzibę w Republice Litewskiej, bez możliwości dokonywania odliczeń. Stawkę podatkową stosuje się na następujące przychody:

- pochodzące z dzierżawy, bądź z obrotu nieruchomościami, znajdujących się na terytorium Republiki Litewskiej,
- od know- how,
- z franczyzy,
- z praw autorskich i pokrewnych,
- z odsetek ( z wyjątkiem obligacji rządowych),
- uzyskane w postaci kompensacji za naruszenie praw autorskich lub pokrewnych,
- uzyskane z podziału zysków, w tym również z dywidendy.

c) Podatek od wartości dodanej (VAT)
Podatek od wartości dodanej (skrót litewski PVM) jest uregulowany Ustawą o Podatku od Wartości Dodanej (Pridėtinės vertės mokėsčio įstatymas) z dn. 1 lipca 2002 r. Nr IX-751 (z późn. zm.). Poprawka została przyjęta 18 grudnia 2008 r. (Valstybės ņinios 2008 Nr XI-77) Płatnikiem podatku VAT jest każdy podmiot gospodarczy, którego dochód roczny (liczony za ostatnie 12 miesięcy) ze sprzedaży towarów i usług przekracza 100 tys. LTL. Stawka 19% - jest to stawka podstawowa. Ulgowa stawka 5 %. Stawka jest stosowana na:
- leki i środki medyczne, na które rozpowszechnia się częściowa lub całkowita rekompensata, przewidziana w Ustawie o Ubezpieczeniu Zdrowotnym
Ulgowa stawka 9 %. Stawka jest stosowana na: - wydawanie książek i informatory (nieperiodyczne)

d) Podatek akcyzowy
Regulowany jest przez Ustawę o Akcyzach (Akcizų įstatymas) z dn. 30 października 2001 r. Nr IX-569 (z późn. zm.), Valstybės ņinios 2001 Nr 98-3482. Podatek akcyzowy płaci się od alkoholu, tytoniu, paliw. Ostatniej nowelizacji w Ustawie o Akcyzach dokonano 19 grudnia 2008 r. (Nr XI-79), (Valstybės ņinios 2008 Nr 149) Podatek akcyzowy jest zgodny z dyrektywą UE. Przewidziany jest okres przejściowy w akcyzie na tytoń do 2010 r.

e) Podatek drogowy
Regulowany jest przez Ustawę o Finansowaniu Programu Nadzoru i Rozwoju Dróg (Kelių prieņiūros ir plėtros programos finansavimo įstatymas) z dn. 9 listopada 2004 r. Nr IX-2546 (z późn. zm.), Valstybės ņinios 2004 Nr 171-6302. Opodatkowaniu podlegają ciężarówki, autobusy, inne samochody nieosobowe; płaci się za przejazdy przez autostrady ponadwymiarowym samochodem, przekraczającym określoną masę, o zbyt dużym nacisku na oś. Ustawa przewiduje także przekazanie na finansowanie dróg części akcyzy za paliwa.

f) Podatek od nieruchomości
Regulowany jest przez Ustawę o Podatku od Nieruchomości (Nekilnojamojo turto mokesčio įstatymas) z dn. 18 czerwca 2005 r. Nr X-233, Valstybės ņinios 2005 Nr 76-2741. Opodatkowane są osoby prawne oraz osoby fizyczne. Osoby fizyczne płacą podatek za mienie nieruchome znajdujące się na terytorium Republiki Litewskiej, wykorzystywane dla działalności gospodarczej. Stawka: 0,3%-1 % od wartości rynkowej nieruchomości. Podatek płatny kwartalnie na zasadzie przedpłaty. Rada samorządu ma prawo zmniejszyć wysokość podatku lub zwolnić z obowiązku zapłaty.

g) Podatek od gruntu
Regulowany jest przez Ustawę o podatku od Gruntu (Ņemės mokesčio įstatymas) z dn. 25 czerwca 1992 r. Nr I-2675 (z późn. zm.), Valstybės ņinios 1992 Nr 21-612. Opodatkowane są osoby prywatne. Stawka - 1,5 % od ustalonej przez rząd wartości ziemi. Nie płacą podatku inwalidzi, emeryci, dzieci, właściciele lasów. Płatne kwartalnie. Rada samorządu ma prawo zmniejszyć wysokość podatku lub zwolnić z obowiązku zapłaty.

h) Podatek od spadków
Regulowany jest przez Ustawę o podatku od Spadków (Paveldimo turto įstatymas) z dn. 10 grudnia 2002 r. Nr IX-1239 (z późn. zm.), Valstybės ņinios 2002 Nr 123-5531. Stawki:
- dla mienia o wartości do 10 000 LTL - 0 %
- dla mienia o wartości do 0,5 mln LTL - 5 %
- dla mienia o wartości ponad 0,5 mln LTL - 10 %
Od podatku zwolnieni są małżonkowie, nieopodatkowane są operacje pomiędzy rodzicami i dziećmi do dwóch pokoleń, rodzeństwem. Rada samorządu ma prawo zmniejszyć wielkość podatku bądź
w ogóle zwolnić z niego.

i) Podatek od darowizn
Regulowany przez Ustawę o Podatku Dochodowym od Ludności (Gyventojų pajamų mokesčio įstatymas) z dnia 2 lipca 2002 r. Nr IX-1007 (z późn. zm.), Valstybės ņinios 2002 Nr 73-3085. Stawki:
- darowizna o wartości do 7 680 LTL - 0 %
- darowizna o wartości powyżej 7 680 LTL - 20 % .
Od podatku zwolnieni są małżonkowie, nieopodatkowane są operacje pomiędzy rodzicami i dziećmi do dwóch pokoleń.

Zatrudnienie

W stosunkach między nowymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej obowiązuje zasada swobodnego przemieszczenia się osób.
Obywatele polscy nie napotykają przeszkód w dostępie do rynku pracy. Nie uważają jednak Litwy za kraj atrakcyjny dla podjęcia pracy. Głównym powodem jest niższy poziom wynagrodzeń
w większości branż. Dodatkowe utrudnienie stanowi na Litwie bariera językowa, gdyż język litewski jest skomplikowany, a jego znajomość jest warunkiem zatrudnienia. Obecnie również trudna sytuacja ekonomiczna Litwy zmniejsza atrakcyjność kraju. Nie ma zanotowanych problemów w zakresie swobody świadczenia usług i przepływu pracowników we wzajemnych stosunkach. Zgodnie z ustawą RL z dnia 29 kwietnia 2004 r. o sytuacji prawnej cudzoziemców rejestracją obcokrajowców podejmujących pracę na terytorium Republiki Litewskiej zajmuje się Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Osoby są zatrudniane bezpośrednio lub za pośrednictwem Agencji Zatrudnień. Kodeks Pracy RL przewiduje, iż szukający pracowników pracodawcy mają obowiązek informować terytorialne Giełdy Pracy (odpowiednik Urzędów Pracy) o wolnym miejscu zatrudnienia, o charakterze zatrudnienia, o płacy zarobkowej i innych stawianych warunkach. Powinni przedstawić, jakie są wymagania kwalifikacyjne, lecz to uważane jest za deklaratywne, ponieważ ustawa nie wskazuje żadnych sankcji dla pracodawcy za niespełnianie minimalnych wymagań. Kwestie dotyczące zawierania, realizacji i zerwania umowy o pracę regulowane są w Kodeksie Pracy RL, który ma zastosowanie również dla podmiotów zagranicznych prowadzących przedsiębiorstwo lub jego filię na terenie Republiki Litewskiej. Ubezpieczenie społeczne osoby zatrudnionej podzielone jest następująco: składkę w wysokości 9% od sumy wskazanej w umowie o pracę płaci pracownik, natomiast składka pracodawcy wynosi 30,98% . Jeżeli osoby zatrudnione nie mają stałego miejsca zamieszkania na terytorium RL, niezbędne jest otrzymanie zezwolenia na zatrudnienie na terytorium Litwy. Obywatelom państw UE, niemającym stałego miejsca zamieszkania na terytorium RL taki dokument wydaje Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych RL.

 

.