Działalność gospodarcza w Estonii

Estonia to atrakcyjny rynek dla firm z branży spożywczej, a także budowlanej. Poradzą sobie tu również producenci materiałów do wyposażenia mieszkań. Ceny towarów produkowanych przez polskie firmy są dużo niższe od oferowanych przez konkurentów ze Skandynawii. A jednak działa w Estonii niewiele polskich firm. Naszych przedsiębiorców zniechęca to, że ten kraj nie: stosuje żadnych preferencji.

 

Formy organizacyjno- prawne przedsiębiorstw

W Estonii działalność może być prowadzona przez:
- osoby fizyczne,
- osoby prawne w formie: spółki cywilnej (TÜ), spółki partnerskiej z o.o.(UÜ - odpowiednik polskiej spółki komandytowej), spółki z o.o. (OÜ) i spółki akcyjnej (AS).

 

a/ Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może, na własne życzenie, dokonać wpisu do Rejestru Handlowego o ile jest płatnikiem VAT. Opłata za wpis wynosi 500 EEK.

 

b/ Spółka cywilna (TÜ)
Stanowi ona przedsiębiorstwo którego udziałowcami jest minimum dwóch, lub więcej partnerów, działające na mocy umowy cywilno-prawnej. Nie ma wymogów odnośnie minimalnego kapitału spółki oraz obowiązku rejestracji umowy w Rejestrze Handlowym. Podział zysku jest z reguły proporcjonalny do wysokości wniesionego kapitału przez poszczególnych udziałowców. Po wycofaniu się z działalności firmy, lub też zaprzestania przez nią działalności udziałowiec/udziałowcy spółki ponosi/ponoszą odpowiedzialność finansową za wszystkie zobowiązania firmy, które powstały przed tą datą, w ciągu kolejnych 5 lat.
Opłata za wpis do Rejestru Handlowego wynosi 500 EEK.

 

c/ Spółka partnerska z ograniczoną odpowiedzialnością (UÜ)- (odpowiednik polskiej spółki komandytowej)
Może ją utworzyć co najmniej dwóch wspólników, przy czym jeden musi być tzw. komplementariuszem, a drugi - komandytariuszem tj. dwóch kategorii wspólników
o częściowo odmiennych prawach i obowiązkach oraz zróżnicowanej odpowiedzialności za długi spółki (komplementariusz odpowiada wobec wierzycieli bez ograniczeń,
a komandytariusz - całym swym majątkiem, jednakże do wysokości sumy komandytowej).
Opłata za wpis do Rejestru Handlowego wynosi 500 EEK.

 

d/ Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (OÜ)
Minimalny kapitał założycielski wynosi 40.000 EEK, a nominalna wartość jednego udziału 100 EEK. Udziały spółki mogą być odstępowane (sprzedawane) innej Sp. z o.o., jednakże udziałowiec spółki ma prawo pierwokupu. Jeżeli kapitał założycielski spółki jest wyższy od 400.000 EEK, lub tak stanowi Statut, spółka musi posiadać niezależnego audytora.
Opłata za wpis do Rejestru Handlowego wynosi 0,2 % od nominalnego kapitału założycielskiego (minimum 3000 EEK, maksimum 20.000 EEK).

 

e/ Spółka akcyjna (AS)
Minimalny kapitał założycielski wynosi 400000 EEK, a nominalna wartość akcji 10 EEK. Opłata za wpis do Rejestru Handlowego wynosi 0,2 % od nominalnego kapitału założycielskiego (minimum 3000 EEK, maksimum 20.000 EEK).

 

Rejestracja firmy w Estonii

Procedury rejestracyjne (na przykładzie spółki z o.o.):
Przed udaniem się do odpowiednich urzędów należy zgromadzić dokumenty i wymagany kapitał założycielski. Dokumenty założycielskie (umowa, statut) powinny być przetłumaczone na miejscowy język i potwierdzone notarialnie.

1. Pierwsze kroki kierujemy do banku aby założyć konto i zdeponować wymagany kapitał założycielski (nie w każdym wypadku wizyta w banku będzie konieczna). Bank wystawia potwierdzenie przydatne w dalszych procedurach. Po rozpoczęciu działalności konto może być używane jako firmowe podczas normalnej działalności. Procedury trwają jeden dzień
i poza koniecznością wpłaty kapitału nie niosą za sobą żadnych dodatkowych kosztów.

2. Do 6 miesięcy od zawarcia umowy założycielskiej firmę należy zarejestrować w Rejestrze Handlowym. Przed rejestracją należy sprawdzić czy nazwa naszej firmy nie pokrywa się z już zarejestrowanym przedsiębiorstwem. Zajmie to tylko dzień. Również jeden dzień zajmuje rejestracja nowego przedsiębiorstwa w Rejestrze Handlowym. Wniosek rejestracyjny powinien zawierać kilka wymaganych dokumentów (dowód wpłaty, umowa, statut, dane zarządu, itp.). Nowy podmiot gospodarczy jest też automatycznie rejestrowany w systemie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz w urzędzie podatkowym.
Tak szybka rejestracja możliwa jest dzięki systemowi elektronicznemu, który wprowadzono w 2007 roku. Niestety dostępna jest raczej tylko dla osób, które mieszkają w Estonii. Osoby fizyczne i prawne z zagranicy poczekają na rejestrację 2 - 3 tygodnie.

3. Kolejna procedura to rejestracja w urzędzie podatkowym jako płatnik podatku VAT. Czas potrzebny aby to osiągnąć wynosi maksymalnie 3 dni.

4. Przedsiębiorca jest zobowiązany do zarejestrowania wszystkich pracowników, członków zarządu i pracowników kontraktowych w systemie ubezpieczenia socjalnego.

Opłaty rejestracyjne:
Opłaty pobiera się od przedsiębiorców w chwili rejestracji w Rejestrze Handlowym.
W zależności od rodzaju działalności opłaty wynoszą:
• indywidualna działalność gospodarcza - 500 koron,
• spółka cywilna i spółka partnerska z ograniczoną odpowiedzialnością (komandytowa) - 500 koron,
• odział, filia przedsiębiorstwa zagranicznego - 3 tys. koron,
• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna - 0,2 proc. kapitału założycielskiego, ale nie mniej niż 3 tys. koron i nie więcej niż 20 tys. koron.

Pozostałe działania, poza opłatami za tłumaczenie i potwierdzenie notarialne, nie pociągają za sobą dodatkowych kosztów.

 

 

System podatkowy

Miejscowe podatki dzielą się na te, które płacone są państwu i na te, których odbiorcą są władze lokalne. Do państwowych zalicza się m.in. podatki dochodowe, społeczne, od gier hazardowych, akcyza oraz podatek VAT. Do ważniejszych podatków lokalnych należą te pobierane od właścicieli samochodów i podatek drogowy.

 

a) Podatek dochodowy od osób fizycznych
Polska i Estonia podpisały wzajemną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznacza to, że osoby wykonujący pracę poza granicami naszego kraju podatek zapłacą tylko raz.

Podstawowa stawka podatkowa w roku 2009 wynosi 20 proc. Władze dążą jednak do zmniejszenia podatku, więc w najbliższych latach będzie ona corocznie obniżana o 1 proc. Proces ma zakończyć się w 2011 roku, a stawka podatkowa wyniesie wtedy 18 proc. Istnieje też stawka obniżona, która wynosi 10 proc. Dotyczy jednak w większości beneficjentów dobrowolnych systemów emerytalnych oraz odbiorców rent. Wysokość zapłaconego przez nas podatku zależy również od kwoty wolnej od podatku oraz ulg. W 2008 roku kwota zwolniona z podatku to 27 tys. koron estońskich. Rocznie kwota ta będzie zwiększana o 3 tys. koron.
Osoby wychowujące minimum dwójkę dzieci są uprawnione do ulgi, która wynosi 27 tys. koron na każde dziecko. Ulgi obowiązują również w przypadku świadczeń alimentacyjnych, odsetek od kredytów mieszkaniowych jeśli nieruchomość kupiona została na własny użytek oraz odsetek od kredytów wziętych na cele szkoleniowe, darowizn i składek członkowskich (związki zawodowe i organizacje NGO) oraz dobrowolnych składek na ubezpieczenia emerytalne.
Obowiązuje zasada, że wszelkie ulgi podatkowe przysługują miejscowym rezydentom podatkowym. Są to osoby, które pracują i przebywają w Estonii więcej niż 183 dni w ciągu roku podatkowym i osiągają tutaj ponad 75 proc. swoich dochodów. Zaliczki na podatek dochodowy powinny być odprowadzana comiesięcznie, a ostateczne rozliczenie z urzędem podatkowym następuje do 31 marca następnego roku.

b) Podatek dochodowy od osób prowadzących samodzielną działalność gospodarczą
Samozatrudnieni płacą podatek dochodowy na takich samych zasadach jak osoby fizyczne pracujące najemnie. Inny jest jednak system odliczeń. Odliczyć można niemal wszystkie udokumentowane wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz pewną część wydatków reprezentacyjnych i koszty związane ze świadczeniami dla pracowników.

c) Podatki socjalne
Obowiązek opłacania tego podatku mają wszyscy przedsiębiorcy zarejestrowani w Estonii
i wypłacający pensje swoim pracownikom (z wyjątkiem stałych przedstawicielstw). Dotyczy to również osób prowadzących indywidualną działalność gospodarczą. Stawka podatku wynosi 33 proc. - 20 proc. przeznaczane jest na ubezpieczenie społeczne, a 13 proc. na ubezpieczenie zdrowotne. Całość podatku opłaca pracodawca.
Poza wyżej wymienionym funkcjonuje tu podatek (ubezpieczenie) na wypadek bezrobocia. Płacą go wspólnie pracownik i pracodawca. Stawka dla pracownika wynosi 0,6 proc., a dla pracodawcy 0,3 proc.

d) Podatek dochodowy od osób prawnych
Od roku 2000 przedsiębiorstwa zarejestrowane w Estonii i stałe przedstawicielstwa firm zagranicznych zostały zwolnione z podatku dochodowego. Zwolnienie nie obejmuje jednak wszystkich świadczeń. Podatek zapłacimy w przypadku:
• świadczeń na rzecz pracowników,
• prezentów i darowizn na rzecz osób fizycznych i prawnych,
• dywidend i innych rodzajów świadczeń związanych z podziałem zysku,
• wydatków reprezentacyjnych,
• wydatków związanych z płaceniem kar i mandatów.

 

e) Podatek VAT
Podstawowa stawka podatku to 18 proc. Na niektóre towary i usługi obowiązują stawki obniżone - 5 proc. i 0 proc. Funkcjonuje tu także zwolnienie z podatku. Stawką zerową opodatkowano między innymi eksport towarów i usług. 5 proc. podatku zapłacimy m.in. za książki, niektóre usługi medyczne i sprzęt medyczny, periodyki czy ciepło dostarczane do domów i niektórych firm i instytucji.

f) Inne podatki
Akcyza - opodatkowaniu podlegają paliwa, wyroby alkoholowe i tytoniowe oraz opakowania.

Podatek ziemski - pobierany od właścicieli ziemi i naliczany od wartości działki. Stawka waha się pomiędzy 0,1 proc. a 2,5 proc. w zależności od rejonu kraju.

 

Zatrudnienie

a/ Pozwolenie na pobyt
Od 1 maja 2004 roku kwestie związanie z prawem pobytu/pracy są regulowane Ustawą
o Obywatelu Unii Europejskiej z dnia 20 listopada 2002 roku, której tekst w wersji angielskiej (Citizen of European Union Act) jest dostępny na stronie internetowej.
Pobyt do 90 dni nie wymaga legalizacji. Natomiast, po tym okresie pozwolenie jest wydawane w następujących przypadkach:
- zatrudnienia,
- - prowadzenia działalności gospodarczej,
- - nauki,
- - posiadania stałego źródła dochodów,
- - zamieszkania z osobą bliską, przebywającą w Estonii na podstawie długoterminowego pozwolenia na pobyt.
- analogiczne prawo mają również członkowie rodzin osoby posiadającej pozwolenie na pobyt (nie dotyczy to członków rodzin z państw trzecich, którzy muszą mieć zezwolenie albo wizę).
- Wnioski o wydanie pozwolenia na pobyt można składać (wyłącznie osobiście)
w Estońskim Urzędzie ds. Obywatelstwa i Migracji (Kodakondus - ja Migratsioonniamet), 15179 Tallinn, Endla 13, www.mig.ee), w wojewódzkich delegaturach tego urzędu lub w przedstawicielstwach dyplomatycznych Estonii za granicą. Są one rozpatrywane w ciągu 3 miesięcy od momentu złożenia. Wydanie pozwolenia potwierdza się stosownym wpisem w dowodzie tożsamości. Następnie,
w ciągu 1 miesiąca od momentu wydania pozwolenia na pobyt należy zarejestrować miejsce zamieszkania i uzyskać PESEL (Isikukood). Tryb rejestracji określa Ustawa o
Rejestrze Narodowym (Population Register Act)

 
- b/ Pozwolenia na pracę
W celu poszukiwania pracy obywatel UE ma prawo na pobyt w Estonii do 6 miesięcy, pod warunkiem, że zgłosi ten zamiar w trybie przewidzianym w Ustawie o rynku pracy (Employment Service Act).
Pozwolenie na pobyt w celu podjęcia pracy wydaje się obywatelowi UE pod warunkiem, że pracodawca jest zarejestrowany w Estonii. W takim przypadku wnioskodawca powinien do wniosku załączyć: dane pracodawcy, miejsca zatrudnienia i odpowiednią umowę. Natomiast, pozwolenie na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej wydawane jest Obywatelowi UE w przypadku jego udziału w spółce prawa handlowego lub też w celu prowadzenia działalności gospodarczej jako osoba fizyczna, o ile tego typu działalność jest zarejestrowana zgodnie z Kodeksem Handlowym.
Pozwolenie jest wydawane na okres 5 lat i może być przedłużone na kolejne 5 lat, o ile w międzyczasie nie uległy zmianie warunki zezwolenia lub też, nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby być podstawą do odmowy przedłużenia.
Obywatel UE ma obowiązek zarejestrowania się w Urzędzie Pracy w ciągu miesiąca od dnia otrzymania pozwolenia.

c/ Opłaty skarbowe
Pozwolenie na pobyt w celu podjęcia pracy - 1500 EEK (ok. 96 EUR),
Pozwolenie na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej - 2500 EEK (ok. 160 EUR),
Przedłużenie prawa na pobyt - 390 EEK (ok. 25 EUR).

Opracowano na podstawie stron:
http://www.poola.ee/uus/pl/rynku/?m=3&jutt=142&keel=pl
http://www.gazetapodatnika.pl/artykuly/skandynawia_z_przeszloscia_praca_w_estonii-a_7151.htm
-